Inngangur
Undirbúningur að jarðhitanýtingu á Reykjanesi hefur staðið í nokkur ár og var
framkvæmd send inn til Skipulagsstofnunar samkvæmt eldri lögum um mat á
umhverfisáhrifum nr. 63/1993 árið 2000. Hér er því um að ræða áframhaldandi mat
á framkvæmd, sem áður hefur verið fjallað um í frummatsskýrslu.
Í úrskurði skipulagsstjóra um frummatsskýrslu var fallist á borun innan
núverandi iðnaðarsvæðis en förgun affallsvatns með niðurdælingu eða dælingu í
sjó sett í frekara mat. Framkvæmdaraðili kærði úrskurð til umhverfisráðherra,
sem staðfesti úrskurð skipulagsstjóra ríkisins með nokkrum breytingum. Við
vinsun og almenna matsvinnu við núverandi matsskýrslu hefur því verið tekið mið
af úrskurði umhverfisráðherra. Um leið hefur verið lögð mikil áhersla frá hendi
framkvæmdaraðila að hafa samráð við helstu hagsmunaaðila og því var stofnað til
samráðshóps. Í þeirri vinnu voru helstu áhrif rædd og einnig teknar til umræðu
helstu leiðir til að draga úr áhrifum framkvæmdar.
Mikilvægustu þættir náttúru á Reykjanesi
Allt Reykjanesið er á Náttúruminjaskrá og er jarðfræði þess sérstök.
Jarðfræðileg fjölbreytni er mjög mikil eins og kemur fram í umfjöllun um
landslag í kafla 13. Við útfærslu á framkvæmd eru sérkenni svæðisins höfð í huga
og því mikið lagt upp úr því að aðlaga framkvæmdir að landslagi.
Í niðurstöðum matsvinnunnar hefur komið fram hin mikla jarðfræðilega fjölbreytni
svæðisins og út frá henni má segja að forsendur fyrir viðhaldi sérstöðu svæðis
séu eftirfarandi: Lífríki hverasvæðis: Samkvæmt Náttúrufræðistofnun Íslands er
hverasvæðið sunnan við Gráalónið eitt helsta sérkenni svæðisins. Þess ætti að
gæta sérstaklega að framkvæmdir valdi ekki röskun á hverasvæðinu.
Landslagsheild og jarðfræði: Það sem einkennir landslagið í kringum
framkvæmdasvæðið er fyrst og fremst jarðfræðileg fjölbreytni og um leið afmörkun
svæðis af sjávarströnd. Landslagsheild svæðis er vel afmörkuð. Landslagsgerðir
einkennast af fjölbreytileika í formum og lit. Mismunandi jarðfræðileg fyrirbæri
einkenna mjög svæðið og má segja að það séu jarðmyndanir í heild sinni fremur en
einstök fyrirbæri.
Helstu áhrif
Við vinsun og vinnu við matsskýrslu hefur komið fram að helstu áhrif framkvæmdar
eru á landslag, s.s. lagning leiðslna og bygging borplana, og á tvær tegundir
plantna, Naðurtungu og Giljaflækju. Einnig hefur framkvæmd nokkur áhrif á
ferðamennsku og útivist.
Með ákveðnum mótvægisaðgerðum í tengslum við framkvæmdir við gerð borplans er að
mati framkvæmdaraðila hægt að draga úr þessum áhrifum.
Niðurstaða
Heildarniðurstaða matsvinnu miðast við þann valkost framkvæmdaraðila, að setja
leiðslur í jörðu frá tilraunaholum 2 og 3 þegar og ef þær verða notaðar sem
vinnsluholur og að setja leiðslur frá niðurdælingarholum og fyrir affallsleið í
jörðu eða fela á sambærilegan hátt í landslagi. Í töflu 23.1 kemur fram að
framkvæmd hafi nokkur áhrif á gróður, landslag og ferðamennsku og útivist.
Nokkur áhrif eru skilgreind í töflu 9.1 á eftirfarandi hátt:
Samantekt og niðurstaða
Breytingar eru að einhverju leyti áþreifanlegar/áberandi; Ekki um
grundvallarbreytingu að ræða á einkennum umhverfis/umhverfisþáttar; Áhrif kunna
að vera óafturkræf; Áhrif verða staðbundin.
Önnur áhrif framkvæmdar
Það er því niðurstaða matsvinnu að áhrif jarðhitanýtingar á Reykjanesi séu í
heild sinni lítil til nokkur og að miðað við fyrirhugaðar mótvægisaðgerðir þá sé
hægt að fara í framkvæmd á svæðinu, sem verði í sátt við náttúru, ferðaþjónustu
og útivist á svæðinu. Að teknu tilliti til umfangs, óafturkræfi, eðli
framkvæmdasvæðis, eins og þessum atriðum hefur verið lýst í skýrslu þessari,
ásamt viðmiðum í lögum, reglum og alþjóðlegum samningum telur framkvæmdaraðili
að matsskýrslan sýni að framkvæmd komi ekki til með að valda umtalsverðum
umhverfisáhrifum í skilningi laga nr. 106/2000 um mat á umhverfisáhrifum.
Ath. Hér getur þú nálgast skýrslu um mat á umhverfisáhrifum vegna
jarðhitanýtingar á Reykjanesi.
Matskýrsla